GezondheidsNieuws All articles
Zorg & Toegang

Eerst de rekening, dan de klacht: hoe het eigen risico ons zorggedrag verandert

GezondheidsNieuws
Eerst de rekening, dan de klacht: hoe het eigen risico ons zorggedrag verandert

Photo: health insurance deductible paperwork calculator Netherlands, via www.australiawidefirstaid.com.au

Het verplichte eigen risico van 385 euro per jaar is voor de meeste verzekerden een vast gegeven geworden, maar de gedachte erachter werkt door tot in de spreekkamer. Onderzoek van onder meer het Nivel laat al jaren zien dat een deel van de Nederlanders zorg mijdt of uitstelt met het eigen risico in het achterhoofd. Het gaat niet om een randverschijnsel: het raakt mensen met een smalle beurs, chronisch zieken die elk jaar opnieuw het volledige bedrag betalen, en mensen die simpelweg de rekening niet durven af te wachten.

Een rem die niemand heeft ingebouwd, maar die wel werkt

In theorie is het eigen risico een instrument om bewust gebruik van zorg te bevorderen: wie zelf meebetaalt, weegt beter af of een bezoek nodig is. In de praktijk blijkt dat mechanisme weinig selectief. Mensen die het zich kunnen veroorloven, gaan gewoon. Mensen die krap zitten, stellen uit — ook wanneer dat medisch onverstandig is. Daarmee wordt het eigen risico niet zozeer een rem op onnodige zorg, als wel een filter op basis van inkomen.

Dat is geen theoretische zorg. Huisartsen en praktijkondersteuners horen geregeld dat patiënten een verwijzing wel krijgen, maar er niet mee naar het ziekenhuis gaan. Bloedonderzoek wordt uitgesteld, een fysiotherapeutische behandeling wordt afgebroken, een hoortoestel blijft in de kast liggen. Het gevolg is een verschuiving: de klacht wordt later gepresenteerd, vaak in een stadium waarin behandeling ingrijpender en duurder is.

Wat wel en niet onder het eigen risico valt

Een van de hardnekkigste misverstanden is dat een bezoek aan de huisarts geld kost. Dat is niet zo: huisartsenzorg valt buiten het eigen risico. Ook zorg rond zwangerschap en bevalling, ketenzorg bij chronische aandoeningen en een aantal preventieve programma's zijn uitgezonderd.

Wel van invloed zijn onder meer ziekenhuiszorg, specialistische zorg, de meeste geneesmiddelen op recept, hulpmiddelen en vervoer naar een behandeling. Precies daar zit de angel: de huisarts is gratis, maar de verwijzing die eruit voortkomt kan wél een rekening opleveren. Voor mensen die hun eigen risico al volledig hebben betaald, speelt het probleem niet meer dat jaar; voor wie het bedrag nog niet heeft aangetikt, voelt elk vervolgonderzoek als een financiële afweging.

Wat uitstel met uw gezondheid doet

De medische bezwaren tegen uitstel zijn meestal niet spectaculair, maar wel reëel. Een hoge bloeddruk die een jaar onbehandeld blijft, beschadigt stilzwijgend de vaten. Een huidafwijking die later wordt bekeken, is soms minder eenvoudig te behandelen. Een langdurige somberheid die niet wordt aangepakt, kost extra maanden. En een klacht die na drie bezoeken aan de huisarts nog niet is opgelost, wordt zelden beter door nog eens drie maanden te wachten.

Daar komt een economisch argument bij dat zelden hardop wordt genoemd: uitstel is zelden goedkoper. Wie eerder wordt behandeld, belandt vaker in een eenvoudig traject. Wie wacht tot klachten verergeren, belandt vaker in het ziekenhuis — met bijbehorende kosten, en datzelfde eigen risico.

Signalen die geen uitstel verdienen

Er zijn klachten waarbij de afweging niet zou moeten bestaan. Pijn op de borst, plotselinge kortademigheid, onverklaard gewichtsverlies, bloed in de ontlasting of urine, een plekje op de huid dat van vorm of kleur verandert, aanhoudende heesheid langer dan drie weken, en klachten die 's nachts wakker maken: dat zijn situaties waarin de huisarts dezelfde dag of binnen enkele dagen in beeld moet zijn. Ook bij kinderen met hoge koorts, sufheid of uitdroging geldt: niet wachten op de volgende salarisronde.

Verstandig omgaan met zorgkosten, zonder zorg te mijden

Er zijn wel degelijk manieren om de financiële kant draaglijker te maken zonder noodzakelijke zorg te laten schieten.

Allereerst: kijk naar uw eigen risico bij het kiezen van een polis. Een hoger eigen risico verlaagt de premie, maar is alleen verstandig als u het bedrag daadwerkelijk kunt dragen wanneer het nodig is. Wie vorig jaar het volledige bedrag kwijt was, doet er goed aan dit jaar niet opnieuw voor een hoger vrijwillig eigen risico te kiezen.

Ten tweede: spreid de kosten. Veel zorgverzekeraars bieden de mogelijkheid om het eigen risico in termijnen te betalen, en ziekenhuizen en apotheken zijn wettelijk verplicht een betalingsregeling aan te bieden bij grotere bedragen. Vraag ernaar voordat de rekening binnenkomt.

Ten derde: controleer of u recht hebt op compensatie. Mensen met een laag inkomen kunnen in veel gemeenten een beroep doen op bijzondere bijstand voor zorgkosten; ook bestaan er regelingen voor chronisch zieken en een collectieve zorgverzekering via de gemeente met een korting op het eigen risico.

Ten vierde: blijf letten op het onderscheid tussen huisartsenzorg en medisch-specialistische zorg. Een gesprek met de huisarts kost u niets, ook niet als daar een verwijzing uit volgt die u vervolgens bewust even uitstelt. Juist dat eerste gesprek geeft de informatie waarmee u kunt beslissen.

Het gesprek dat mensen Overslaan

Wat opvalt in de gesprekken met huisartsen is dat patiënten hun financiële zorgen zelden benoemen. Ze zeggen dat ze 'even aankijken' of 'nog niet toe zijn aan een traject', terwijl de werkelijke reden de rekening is. Dat is jammer, want er zijn mogelijkheden: de huisarts kan soms een alternatief traject voorstellen, de praktijkondersteuner kan een deel van de begeleiding overnemen, en er zijn regelingen waar veel mensen geen weet van hebben.

Noem het dus gewoon. Zorg mijden is geen zuinige keuze; het is een keuze die de rekening vaak naar een later en duurder moment verschuift. En in de tussentijd betaalt u met iets wat niet in euro's is uit te drukken.

All Articles

Related Articles

Vijf minuten voorbereiding, maanden winst: zo haalt u het meeste uit uw huisartsenconsult

Vijf minuten voorbereiding, maanden winst: zo haalt u het meeste uit uw huisartsenconsult

Orthopedie wacht het langst, huidartsen zijn sneller: de wachttijden per specialisme in kaart

Buiten de griepprik om: de vaccinaties die volwassenen vaak laten liggen

Buiten de griepprik om: de vaccinaties die volwassenen vaak laten liggen