Groen betekent niet gezond: vijf hardnekkige misverstanden over voedingswaardelabels in de supermarkt
Photo: Dan Keck from Ohio, CC0, via Wikimedia Commons
Het is een vertrouwd gezicht geworden op de Nederlandse supermarktschappen: het kleurenblok van de Nutri-Score, van donkergroen A tot felrood E. Steeds meer fabrikanten drukken het label op hun verpakking, en de meeste consumenten geven aan er wel naar te kijken. Maar precies daar schuilt het gevaar. Want hoe handig het systeem ook is, het wordt vaak gelezen als een gezondheidskeurmerk — en dat is het niet. Vijf misvattingen die u beter kunt loslaten voordat u weer een winkelwagen vult.
Misvatting 1: een groene score betekent een gezond product
Dit is de meest hardnekkige denkfout. De Nutri-Score vergelijkt producten binnen een categorie. Een donkergroene A op een pak ontbijtgranen betekent dus niet dat het product gezond is, maar dat het beter scoort dan andere ontbijtgranen. Zo kan een zoet ontbijtkoekje of een bewerkte vleeswarensoort nog een redelijke notering krijgen, simpelweg omdat de concurrentie in die schaprij slechter scoort.
De score meet bovendien vooral wat een product minder bevat: verzadigd vet, toegevoegde suikers en zout. Wat een product wél levert — vezels, eiwitten, vitamines — weegt maar beperkt mee. Een verse courgette heeft helemaal geen label, terwijl die voedingskundig veel interessanter is dan het best scorende koekje.
Misvatting 2: de score vertelt iets over de portiegrootte
De Nutri-Score rekent per 100 gram of 100 milliliter. Dat is een bewuste keuze: het maakt vergelijken mogelijk. Maar het zegt niets over hoeveel u er werkelijk van eet. Een saladedressing met een oranje score gebruikt u misschien tien gram per keer, terwijl u van een 'groen' drankje een halve liter achter elkaar wegslurpt. De schadeloosrekening van uw dieet wordt bepaald door porties, niet door etiketten.
Misvatting 3: alle labels op het pak betekenen hetzelfde
Naast de Nutri-Score bestaan er tientallen logo's: keurmerken, 'verrassend verantwoord'-claims, sterrensystemen en huismerksymbolen. Sommige zijn onafhankelijk getoetst, andere zijn pure marketing van de fabrikant zelf. Een claim als 'zonder toegevoegde suikers' kan technisch waar zijn en toch op een product staan dat van nature boordevol suiker zit — denk aan gedroogd fruit of fruitsiroop. De vuistregel: hoe meer het label lijkt op reclame, hoe kritischer u moet zijn.
Misvatting 4: fabrikanten kunnen de score niet beïnvloeden
Helaas, dat kunnen ze wel. De formule achter de Nutri-Score is openbaar en deels gebaseerd op schattingen van gehaltes. Fabrikanten kunnen de samenstelling subtiel aanpassen — iets minder zout, iets minder suiker — om van een C naar een B te schuiven, zonder dat het product fundamenteel anders wordt. Dit heet 'reformulering' en is eigenlijk precies wat het label wil bereiken. Maar het betekent ook dat de score kan verschuiven terwijl het product in uw ogen hetzelfde blijft. Daarnaast bestaan er discussies over hoe bepaalde ingrediënten, zoals zoetstoffen of bepaalde oliën, in de berekening meewegen. Het label is een levend systeem dat periodiek wordt bijgesteld.
Misvatting 5: als het label het maar zegt, hoef ik het etiket niet te lezen
De achterkant van de verpakking blijft de eerlijkste bron. Daar staan de voedingswaardetabel en de ingrediëntenlijst, gerangschikt van veel naar weinig. Staat suiker, glucosestroop of geconcentreerd fruitsap in de eerste drie ingrediënten? Dan is de hoofdsmaakmaker suiker, hoe groen de voorkant ook kleurt. De ingrediëntenlijst leert u in tien seconden meer dan elk kleurenblok.
Zo winkelt u slimmer
- Gebruik de Nutri-Score als vergelijkinstrument binnen één schaprij, niet als eindoordeel over een product.
- Kijk eerst naar de ingrediëntenlijst. Korte lijsten met herkenbare ingrediënten winnen het doorgaans van lange lijsten met toevoegingen.
- Houd de portie in gedachten. Wat eet u er werkelijk van, en hoe vaak per week?
- Vertrouw producten zonder label niet blind. Verse groente, fruit, vis en onbewerkte producten dragen vaak geen score — en zijn juist de beste keuze.
- Let op claims in relatie tot de categorie. 'Minder zout' zegt weinig als het product al extreem zout was.
Een hulpmiddel, geen oordeel
De Nutri-Score heeft onmiskenbaar iets goeds gebracht: fabrikanten zijn aantoonbaar recepten gaan aanpassen om beter te scoren, en het vergelijken van vergelijkbare producten is eenvoudiger geworden. Maar het systeem is een kompas, geen gezondheidsverklaring. Wie het label leest als een van de signalen — naast de ingrediëntenlijst, de portiegrootte en gezond verstand — winkelt aantoonbaar slimmer dan wie alleen op het kleurenblok afgaat. En dat is uiteindelijk de boodschap die de schappen u niet vertellen, maar wel verbergen.